Vladimir had niets teveel gezegd. De ontvangst die winter was warm en hartelijk geweest. De redactie had onderdak geregeld bij een vriendelijk gastgezin, een paar straten verderop. Als de stroom op de redactie uitviel, kwamen de flessen op tafel. “Het is veel erger geweest”, klonk het al snel. En met een grijns: “Dit zijn de zegeningen van het kapitalisme.” 

Maar er waren ook cynischer reacties. “Dezelfde boeven hebben het weer voor het zeggen”, hoorde je die winter vaak. “De nomenklatura (de elite van de communistische partij, red.) bepaalt alles. Net als vroeger, toen iedereen ‘gelijk’ was.”

Ook leek het alsof zo’n beetje iedereen vanwege de slechte economische situatie een eigen bedrijfje was begonnen, of op het punt stond te beginnen. Zo wemelde het in de kelderruimtes onder de woonblokken in Varna van de souvernirwinkeltjes, kapsalons en tabakverkopers. Een beter bestaan werd letterlijk van onderaf opgebouwd. 

Als eerste buitenlandse keten had McDonalds een vestiging in Varna geopend. De eerste dagen van de opening stond er voor de deur een lange rij, alsof er niets was veranderd. Maar de schaarste van vroeger was ingeruild voor het recht op vrije keuze. Ouders met kinderen, tieners, opa’s en oma’s; iedereen wilde er minstens een keer zijn geweest. Vooral vanwege de symboliek, eerder dan vanwege de kwaliteit van het voedsel, Na Levis en Coca Cola was dit opnieuw een westers icoon dat kon worden omarmd. Het waren vrije hamburgers.